لشت نشاء سرزمین خوشه های سبز برنج

تاریخ لشت نشاء

کتابخانه هفت تیر لشت نشا

لشت نشاءاز مناطق قدیمی گیلان است، که سابقه آن را بنا به آثار باستانی و خرابه های موجود درآن به قبل از اسلام می رسانند.دانشمند فرهیخته دکتر منوچهر ستوده نویسنده کتاب <<از آستارا تا استارا آباد>> که در مورد مناطق قدیمی و آثار باستانی شمال ایران بررسی جامعی صورت داده از تعدادی بقاع و زیارتگاه در مناطق مختلف گیلان نام می برد که  بقایای زمانی است که هنوز دین مبین اسلام در کوه و دشت گیلان رواجی نداشته است. وی از هشت موردی  که در گیلان نام می برد ، یکی هم <<محل قدیمی و باستانی ساقی مزار >> در جورشر لشت نشاء است که امروزه بقعه آقا سید محمد رضا در آن قرار دارد .

لشت نشاء در هنگام خیزش علویان در گیلان پناهگاه امنی برای این خاندان بود، مردم لشت نشاء از جنبش و مبارزات اجتماعی داعی کبیر حسن بن زید از نوادگان امام حسن بر علیه خوانین و نمایندگان دست نشانده خلفا حمایت و پشتی بانی نمودند.

مردم لشت نشاء تا سال 933 ه .ق در آئین زیدی باقی ماندند تا اینکه سلطان احمد خان نهمین امیر کیائی در این سال به دربار صفویان رفت و از آئین خود دست کشید و مذهب شیعه 12 امامی را پذیرفت .وی پس از بازگشت از دربار صفویان از مردم لاهیجان و لشت نشاء خواست تا به پیروی از صفویان آئین جدید را بپذیرند ، از این هنگام مردم لشت نشاء و شرق گیلان رسماً به مذهب شیعه دوازده امامی در آمدند.

 

لشت نشاء در عصر قاجاریه :

اراضی لشت نشاء پس از سرکوب جنبش های روستایی در عصر صفویان به دستور شاه عباس به قیمت نازل خریداری و مصادره شد و جزء املاک سلطنتی در آمد و حکومت لشت نشاء به عنوان تیول به یکی از افسران قزلباش داده شد. این رویه در عصر افشاریان و زندیان تا اوایل حکومت فتحعلی شاه قاجار ادامه داشت و حکومت لشت نشاء وابسته به حکومت لاهیجان بود.

ناصرالدین شاه املاک لشت نشاء را بعنوان تیول به میرزا علی خان امین الدوله واگذار کرد ، بخشی از این اراضی به وسیله محسن خان پسر امین الدوله از حکومت خریداری شد. مظفر الدین شاه در هنگام نخست وزیری امین السلطان، میرزا علی خان امین الدوله را به لشت نشاء تبعید کرد، امین الدوله در دوم صفر 1322 هجری  در لشت نشاء وفات یافت ، مظفرالدین شاه بخشی از اراضی خالصانه لشت نشاء را بعنوان جهزیه  فخرالدوله  که به همسری محسن خان در آمده بود ، قرار داد.محسن خان به مرور اراضی خرده مالکین را نیز ضمیمه املاک خود کرد و به اراضی همسایگان نیز دستبرد زد و با فشار مالیات و عوارض سهم اربابی عرصه زندگی  را بر روستائیان سخت کرد.

 

لشت نشاء و نهضت جنگل: 

میرزا کوچک خان رهبر نهضت جنگل در عصر مشروطیت از طرف انجمن روحانیون  مامور لشت نشاء شد تا از مبارزه دهقانان لشت نشاء بر علیه مالک آنجا حمایت کند. میرزا برای تنظیم امور ملیون گاهی پیاده به اطراف رشت مسافرت کرده و با حمایت از مظلومین قریه لشت نشاء (یکی از اقراء گیلان ) که برعلیه تجاوزات مستبدین قیام کرده بودند ، آتش حریت طلبی را در هر کجا که می توانست روشن می نمود.

میرزا محسن خان امین الدوله در سال 1335 ه.ق با 80 نفر مسلح و با عده ای از قزاق و سرباز وارد لشت نشاء شد ، ظاهر قضیه حل اختلاف ملکی امین الدوله و امین الضرب از  مالکین عمده گیلان و حسن کیاده و تعیین حدود لشت نشاء و حسن کیاده مطرح شد.

از طرف هیئت اتحاد اسلام میرزا کوچک خان و محمد اسماعیل عطارکسمائی با 40 نفر مجاهد مأمور حرکت به لشت نشاء و دستگیری تازه واردین شدند، این گروه پس از دو شب راهپیمایی بطور مخفیانه به لشت نشاءرسیدند.

میرزا به کمک اهالی سپیده دم به عمارت (هشتی ) محسن خان امین الدوله حمله برد.در این حمله امین الدوله ، حاجی میرزا محمد رضا وکیل انجمن سابق رشت و حاجی محمد تقی  وکیل الشریعه و عده ای دیگر دستگیر شدند.

اهالی لشت نشاء همینکه از قضیه آگاه شدند ،همه از خانه های خود بیرون آمده و در میدان عمومی  جمع و وجد  و شعفی زاید الوصف نشان دادند.فریاد زنده باد مجاهدین تمام فضا را پر کرده و جمعیت هلهله کنان هردم به طرف افراد جنگل  که در آنوقت هنوز موی سر و صورت خود را اصلاح نکرده و در عین حال به تفنگ و قطارهای فشنگ وضعیت شگفت آوری داشتند ،نزدیک می شدند. بطوریکه می خواستند آنها را در آغوش گرفته و به این وسیله اظهار حق شناسی و شکر گزاری خویشتن را به ثبوب رسانند تا انکه کوچک خان به زحمت خود را به وسط رسانیده و خطابه مختصری  برای آنان ایراد نمود و مقاصد هیئت اتحاد اسلام را بیان کرد.

امین الدوله به همراه دستگیر شدگان به کسما برده شد ، خرده مالکین لشت نشاء به کسما رفته و با  ارائه اسناد و مدارک خود بر علیه محسن خان متظلم شدند.

سرانجام قرار شد امین الدوله شصت هزار تومان به جنگلی ها بپردازد ، از این مبلق سی هزار تومان نقداً و سی هزارتومان بقیه بوسیله مباشرین و کدخدایان از عوائد سهم اربابی وصول گردد،به این طریق امین الدوله از دست جنگلیها رهایی یافت.

 

خاندان امین الدوله در لشت نشاء:

خاندان امین الدوله در زمان ناصرالدین شاه نفوذ و قدرت خود را در لشت نشاء گسترش دادند . میرزا علی خان امین الدوله پسر مجدالملک وزیر وظایف از بزرگان قاجار بود.در زمان ناصرالدین شاه سمت ریاست مجلس شورای سلطنتی را بر عهده داشت. ناصرالدین شاه به علت علاقه ای که به او داشت ، اراضی حاصلخیز لشت نشاء را بعنوان تیول به او واگذار نمود.

امین الدوله در سال 1314 ه.ق پس از قتل ناصرالدین شاه از صدارت افتاد و به حکمرانی آذربایجان منصوب شد، وی در سال 1315 ه.ق از آذربایجان فراخوانده شد و برای بار دوم به منصب صدراعظمی دست یافت، امین الدوله در سال 1316 ه.ق از کار برکنار شد و در رجب 1317 از سوی مظفرالدین شاه به لشت نشاء تبعید گردید.امین الدوله در 22 صفر 1322 قمری در لشت نشاء بدرود حیات گفت و در جوار بقعه آقا سید محمد رضا (ساقی مزار) مدفن گردید که بعدها آرامگاه خانوادگی امینی ها شد.

 

لشت نشاء در دوره پهلوی :

پس از پیروزی انقلاب مشروطیت میرزا کریم خان رشتی (خان اکبر) و برادرش سردار محیی در صدد بر آمدند، املاک لشت نشاء را از دست امین الدوله دربیاورند شرایط عمومی نیز برعلیه محسن خان امین الدوله آماده بود،وی به طرفداری از روسیه تزاری معروف بود،در جریان  پناهندگی گروهی از مشروطه طلبان با پارک امین الدوله با مستبدین و محمدعلی شاه همکاری نزدیک داشت،از این نظر بدنامی و رسوایی برای خود خریده بود.

سرنگونی حکومت رضا شاه در شهریور 1320 شرایط را برای رشد احزاب فراهم نمود و آزادی های اجتماعی در جامعه روستائی بازتاب مثبت گذاشت، جو نسبتاً دموکراتیکی که در کشور حاکم شده بود ،شرایط بسیار مساعدی برای مبارزه دهقانان بوجود آورده بود. (انجمن حمایت از دهقانان )در میان روستائیان به فعالیت پرداخت ،هسته های دهقانی در روستاهای لشت نشاء شکل گرفت ،در هر روستا مکانی به کمیته روستایی اختصاص یافت.

 

سفر شاه به لشت نشاء:

محمد رضا پهلوی در سال 1341 به گیلان سفر کرد. لشت نشاء از جمله مناطقی بود که مورد بازدید شاه قرار گرفت ،محمد رضا پس از مکثی در کوچصفهان از روستاهای کنارسر،لیموچاه،گفشه،بالامحله عبور کردی در شهر لشت نشاء برای دهقانان  سخنرانی کرده و برنامه های اصلاحات ارضی را برای مردم تشریح کرد و مردم را به آینده ای درخشان نوید داد پس از عبور از روستای فخرآباد وارد زیباکنار شد.

منبع: doosti77.blogfa.com - lashtenesha.blogfa.com